Τα γεγονότα είναι σεβαστά. Τα σχόλια ελεύθερα.

Image description goes here Image description goes here Image description goes here

Κείμενα αισθητικής και τέχνης

arrowsubcategoryΜυταράς: "Η τέχνη είναι ο έρωτας με την πλατύτερη σημασία της λέξης"

arrowsubcategoryΚαστοριάδης: "Κανείς δεν θα πάει ποτέ πιο μακρυά από τον Αισχύλο"

arrowsubcategoryΕμμ. Κάντ: Βασικές αρχές αισθητικής θεωρίας

arrowsubcategoryΓεωργοβασίλης: Ο λυρικός λόγος του Σαίξπηρ

arrowsubcategoryΓεωργοβασίλης: ¨Η αυλή των θαυμάτων" του Καμπανέλη στο ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου

ΕΠΙΤΥΜΒΙΑ ΣΤΗΛΗ
ΚΡΙΤΟΛΑΟΥ



 

Επιτύμβια στήλη Κριτολάου

Έκθεμα του αρχαιολογικού μουσείου Αγρινίου

 

 

Είναι ισότιμοι οι πολιτισμοί;

 

 

Βέβαια, ή αξιολογική αποτίμηση και σύγκριση πολιτισμών δεν είναι εφικτή: δύσκολο να υπάρξουν κοινώς αποδεκτά κριτήρια, να συμπέσουν οι έξωθεν εκτιμήσεις νοηματοδοτήσεων της πραγματικότητας καί επακόλουθων τρόπων του βίου. Παρακινδυνευμένο λοιπόν να μιλάμε για «ανώτερους» και «κατώτερους» πολιτισμούς, «καλύτερους» και «χειρότερους».

 

Μπορούμε όμως να εντοπίσουμε διαφορές. Να επισημάνουμε ότι ο πολιτισμός τής μεταρωμαΐκής Δύσης, ό μόνος στην ανθρώπινη 'Ιστορία που αναδείχθηκε πραγματικά παγκόσμιος, δεν γνώρισε ποτέ την ανάγκη μετάβασης από την κοινωνίαν της χρείας στην κοινωνίαν του αληθούς.

 

Υπηρέτησε και υπηρετεί με εκπληκτική επινοητικότητα τις χρηστικές ανάγκες του ανθρώπου. Στο πεδίο αυτό πέτυχε μοναδικές επιδόσεις: Τεράστια μείωση τού σωματικού μόχθου, πρωτοφανή αύξηση παραγωγής ωφέλιμου αποτελέσματος με ελάχιστη ή καθόλου καταπόνηση. Απίστευτες διευκολύνσεις στην πρακτική του βίου, ταχύτατες μεταφορές-μετακινήσεις των ατόμων, άμεση επικοινωνία από οποιαδήποτε απόσταση, πρόσβαση εύκολη και γενικευμένη στην πληροφόρηση. Μεγιστοποίηση των ηδονικών παροχών, ανέσεων, εύκολου πλούτου, ποικιλότατης ψυχαγωγίας, ανεμπόδιστου αισθησιασμού. Ελαχιστοποίηση του σωματικού άλγους, απαλλαγή από πλήθος ασθενειών, αύξηση τεράστια του προσδόκιμου επιβίωσης, δυνατότητες Ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που μειώνουν ή και νικούν τον φόβο τής αρρώστιας. Θωράκιση του ατόμου με δικαιώματα. εξουσίες αναγκαστές κατά πάντων, ανεμπόδιστες επιλογές ατομικών προτιμήσεων. Καί πλήθος ανάλογα.

 

Ό κοινωνιοκεντρικός πολιτισμός των Ελλήνων και ο πολιτισμός του αθλήματος της εκκλησιαστικής κοινωνίας δεν μπορούν ούτε να συγκριθούν ούτε να συμβιβαστούν με τον ατομοκεντρικό πολιτισμό τής μεταρωμαϊκής Δύσης.

 

Ή διαφορά είναι καισαρική, πρόκειται για στάσεις ζωής καί τρόπους τού βίου πού αλληλοαναιρούνται αμοιβαία, για στοχεύσεις ασύμπτωτες, διαμετρικά αντίθετες. Αυτό τουλάχιστον υπαγορεύει ή λογική της κοινωνούμενης εμπειρίας.

Χρ. Γιανναράς








































































Κώστας Τριανταφυλλίδης: «Αισθητική και Παιδεία»


 

     Ό άνθρωπος είναι το μόνο πλάσμα της Δημιουργίας πού έχει προορισμό να «ξεπεράσει» τον εαυτό του. Είτε κάνει το άγνωστο γνωστό (Επιστήμη), είτε ξαναπλάθει τον κόσμο με ομορφιά (Τέχνη), είτε πράττει το αγαθό (Αρετή), είτε οργανώνει, με ελευθερία καί δικαιοσύνη, τη συλλογική ζωή (Πολιτεία), αυτό πάντα πραγματοποιεί: την υπέρβαση τής απλής φυσικής, βιολογικής καί ψυχολογικής του υποστάσεως.

Σ’ όλην αυτή την πορεία - καί κάποτε την έμπνευση καί την έκλαμψη (!) - πρωταρχικό ρόλο παίζει ή Παιδεία. Ή Παιδεία, πού νοείται όχι απλώς ως σχολική πράξη, άλλα ως μια «διά βίου» άσκηση καί πορεία προς υψηλότερες καί εντελέστερες μορφές ατομικής καί συλλογικής υπάρξεως.

Αλλ’ άν η γενική Παιδεία είναι σήμερα ένας κοινός τόπος, μια ειδική Παιδεία δεν έχει γίνει ακόμα κοινή συνείδηση. ’Εννοώ την α ι σ θ η τ ι κ ή.

Αισθητική Παιδεία είναι ή ειδική εκείνη άσκηση των αισθήσεων πού μας κάνει ικανούς καί το ωραίο να χαιρόμαστε στη ζωή καί την ομορφιά να πλαστουργούμε. Κοντολογίς, νά είμαστε ποιητικοί άνθρωποί καί π ο ι η τ έ ς. Για το δεύτερο δεν έχουμε όλοι το χάρισμα, για το πρώτο όμως όλοι, όλοι χωρίς εξαίρεση, μπορούμε να γίνουμε άξιοι. Φτάνει να μάθουμε να «βλέπουμε» το αόρατο καί να «ακούμε» τη σιωπή . . .

θυμάμαι πάντα το παράδειγμα του δάσους. Ένας γιατρός, ένας ξυλοκόπος κι ένας ποιητής στάθηκαν απέναντι από ένα δάσος. Είπε ο γιατρός: Τί υγιεινός τόπος! Είπε ό ξυλοκόπος: Τι θαυμάσια ξυλεία! Είπε ό ποιητής: Α, ένα ποίημα! Κι εμείς πρέπει να μάθουμε - χωρίς να παραθεωρούμε τίς πρακτικές ανάγκες τής ζωής - να βλέπουμε, όχι μόνο το δάσος - αυτό είναι εύκολο - αλλά το κάθε τί σαν ένα γοητευτικό καί ολάνθιστο ποίημα: καί τη στάλα της βροχής πού κρέμεται, αστράφτοντας, στο φυλλαράκι τής ακακίας, καί τη στάμνα πού πλαστουργεί το χέρι του αγγειοπλάστη, καί το δοκάρι τού σπιτιού πού τοποθετεί ή πρακτική σοφία τού μάστορα, καί το σταυροκόπημα τού ξωμάχου μπροστά στο λουλουδιασμένο προσκυνητάρι τής έξοχης . . .

Καί είναι ανάγκη να εμπνεύσουμε στους νέους μας αυτή την ποιητική στάση απέναντι στη ζωή. Γιατί με την ποίηση (ή, αν θέλουμε, με την ποιητικότητα) όχι μόνο τούς κάνουμε ευγενέστερους καί ανθρωπινότερους, αλλά τούς απελευθερώνουμε καί από τα βασανιστικά άγχη καί τα αδιέξοδα τής εποχής μας.

(Οι νέοι μας, δίχως να το καταλάβουν, έχουν εμπλακεί σέ μια επίμονη καί σχεδόν νευρωτική αναζήτηση τού «ωφέλιμου». Τα πάντα μετρούνται με το μέτρο τής «επιτυχίας» καί αξιολογούνται με γνώμονα την κοινωνική καί κοσμική ανάδειξη.  Αλλά «αυτά δεν είναι σύμφυτα με την πάντα ποιητική καί συναισθηματική φύση τής νεανικής ψυχής. Γι αυτό καί συχνά επαναστατούν οι νέοι. 'Προτιμούν αντί τής τάξεως την αταξία, αντί τής κοσμιότητας την ακοσμία).

Ή αισθητική Παιδεία λοιπόν Ευαγγελίζεται την απαλλαγή από τον παχυλό ευδαιμονισμό, πού στερεύει τις πηγές τού αισθήματος καί περιορίζει τίς δυνατότητες εξάρσεων καί λεπτών συγκινήσεων.

Όποιος μπορεί να βλέπει ένα μενεξένιο ηλιοβασίλεμα, να στέκεται μπροστά στο άνθος τού περιβολιού - πως ευωδιάζει, αλήθεια, κρυμμένο στήν άκρη . . . Όποιος μπορεί να ακροάται τις μελωδίες τής Ένατης Συμφωνίας ή να βαδίζει αγέρωχος - καί συγκινημένος - μέσα στήν καταχνιά, αυτός έχει διαυγάσει το ηθικό έρεβος πού μάς περιβάλλει καί έχει διανοίξει τούς κανθούς των ματιών του σέ φωτεινότερους καί ερασμιότερους ορίζοντες.

Εμείς οι Έλληνες είμαστε ένας προνομιούχος λαός. Γιατί ζούμε σέ έναν χώρο πού αποτελεί μικρογραφία όλου τού κόσμου· Θέλω να πω ότι ή συνεχής εναλλαγή των επιπέδων καί ή ποικιλία των μορφών αναδεικνύουν εδώ «κλειστές» καί αυτόνομες γεωγραφικές ενότητες. Τούτο έκτος από την αισθητική (σύλληψη τού πέρατος καί τού μέτρου) έχει καί ηθική συνέπεια. Γιατί ενώ ο Ανατολίτης αποκοιμιέται μέσα στην απεραντοσύνη της στέπας καί ό Δυτικός χάνεται στην ατέρμονη μονοτονία τής ευδαίμονος γης του, ό  Έλληνας, με την ποικιλία των δραμάτων καί των ακροαμάτων τού τόπου, κρατεί τη συνείδησή του σέ μια διαρκή έξαρση καί εγρήγορση.

Κοιτάξτε εξ άλλου τα βουνά μας: καθώς διαγράφουν στον ορίζοντα μιά μειλίχια διακριτική καμπύλη, παρέχουν ένα μάθημα ευγένειας καί ευπροσηγορίας.

«Φρόνιμοι» λογισμοί, αλλά καί παρορμητικές μεθυστικές διαθέσεις είναι το «μέγιστον μάθημα» τής ελληνίδας γης.

Αλλά δεν είναι μόνο ή φύση είναι καί ή Παράδοση.

Διμερής ή Παράδοσή μας, των απώτερων καταβολών καί τής Χάριτος (θέλω να πω αρχαία καί χριστιανική) συναιρεί τον κόσμο τού φωτεινού κάλλους με την κατανυκτική ενατένιση των θείων ώραιοτήτων. Τόσον ο κόσμος όσο καί ό οικειότερος σ’ εμάς, ό κόσμος των άγιων εικόνων καί τού τροπαρίου, μπορούν να αποτελέσουν πηγή συνεχών ανατάσεων.

Στον περίβολο τού Αρχαιολογικού Μουσείου Αγρίνιου υπάρχει μια επιτύμβια στήλη. Ένας τεράστιος μονοκόμματος λίθος - με λίγα στολίσματα καί πλουμίδια καί το όνομα τού νεκρού - λάμπει μπροστά μας με την κάθετη αρρενωπή του βούληση, θα συνιστούσα στους γονείς να οδηγήσουν τα παιδιά τους μπροστά στη στήλη τής άγνωστης Στρατονίκης από τα Κόροντα Ακαρνανίας. Εκεί θα καταλάβουν τί σημαίνει ύφος δωρικό καί τί ήθος τίμιο καί ακέραιο!

. . . Εκεί, μέσα στη σιωπή καί σέ μια πολύ σπάνια ώρα, ίσως, συνειδητοποιήσουν ότι όλα αυτά τα περιούσια είναι μια φάση στην υπέροχη συμφωνία τού διά μέσου των αιώνων αισθητικώς - καί ηθικώς εκδηλουμένου Ελληνισμού! . .

 

 

 

Άλλες συνδέσεις

Διευθύνσεις

Γιάννης Π. Βλασόπουλος Δημοτσέλιου 15
30100 Αγρίνιο

Αξιολογήσεις

Αν υπάρχει κάποια συνταγματική αρχή που επιβάλλει μεγαλύτερη προσήλωση από τις άλλες, αυτή είναι η αρχή της ελευθερίας της σκέψης - και συνακόλουθα της έκφρασής της. Όχι της ελευθερίας της σκέψης γι' αυτούς που συμφωνούν μαζί μας, αλλά της ελευθερίας για τη σκέψη την οποία μισούμε.

Ημερολόγιο


Η Νέα Εποχή © 2006| All Rights Reserved

Design by RTBWizards.com