Τρίτη, 27. Μαρτίου 2012
 

 

  Ο Ζακ Πρεβέρ, ο Πέτρος Δήμας και οι άλλοι

Κατωτέρω καταχωρούμε το πρωτόθετο ποίημα του Jacques Prévert "Barbara", στη Γαλλική βεβαίως, και στη συνέχεια την απόδοση του ποιήματος στα Ελληνικά από τον Πέτρο Δήμα.

Ένα ποίημα στη Γαλλική γλώσσα και ένα άλλο, με το ίδιο θέμα και την ίδια αφετηρία, στα Ελληνικά.

Για εκτίμηση της θαυμάσιας απόδοσης του ποιήματος από τον Πέτρο Δήμα παραθέτουμε και άλλες δύο μεταφραστικές εκδοχές τρίτων που είχαμε υπ όψη. Και ο νοών νοήτω.

Στη μετάφραση ενός ποιήματος αυτό που λείπει συχνά είναι η ίδια η ποίηση.

Ι.Π.Β.

jacques-prevert-1.jpg 

Ο Ζακ Πρεβέρ (Jacques Prévert, 4 Φεβρουαρίου 1900 - 11 Απριλίου 1977) υπήρξε μια πολυσχιδής προσωπικότητα των γαλλικών γραμμάτων, με ιδιαίτερη συνεισφορά στο χώρο της ποίησης και του θεάτρου. Κατα τη διάρκεια τωv σχολικών του χρόνων στο Παρίσι έδειξε ιδιαίτερη αγάπη για το θέατρο, μια αγάπη που καλλιέργησε και ο πατέρας του που υπήρξε κριτικός θεάτρου. Ολοκλήρωσε μόνο την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και εγκατέλειψε το σχολείο μόλις έλαβε το Certificat d'études. Εργάστηκε στο παρισινό πολυκατάστημα Le Bon Marché μέχρι το 1918, οπότε κατετάγη στο στρατό για την εκπλήρωση της υποχρεωτικής θητείας του.

  Barbara

Rappelle-toi Barbara
Il pleuvait sans cesse sur Brest ce jour-là
Et tu marchais souriante
Épanouie ravie ruisselante
Sous la pluie
Rappelle-toi Barbara
Il pleuvait sans cesse sur Brest
Et je t'ai croisée rue de Siam
Tu souriais
Et moi je souriais de même
Rappelle-toi Barbara
Toi que je ne connaissais pas
Toi qui ne me connaissais pas                              
Rappelle-toi
Rappelle-toi quand même ce jour-là
N'oublie pas
Un homme sous un porche s'abritait
Et il a crié ton nom
Barbara
Et tu as couru vers lui sous la pluie
Ruisselante ravie épanouie
Et tu t'es jetée dans ses bras
Rappelle-toi cela Barbara
Et ne m'en veux pas si je te tutoie
Je dis tu a tous ceux que j'aime
Même si je ne les ai vus qu'une seule fois
Je dis tu a tous ceux qui s'aiment
Même si je ne les connais pas
Rappelle-toi Barbara
N'oublie pas
Cette pluie sage et heureuse
Sur ton visage heureux
Sur cette ville heureuse
Cette pluie sur la mer
Sur l'arsenal
Sur le bateau d'Ouessant
Oh Barbara
Quelle connerie la guerre
Qu'es-tu devenue maintenant
Sous cette pluie de fer
De feu d'acier de sang
Et celui qui te serrait dans ses bras
Amoureusement
Est-il mort disparu ou bien encore vivant
Oh Barbara
Il pleut sans cesse sur Brest
Comme il pleuvait avant
Mais ce n'est plus pareil et tout est abîmé
C'est une pluie de deuil terrible et désolée
Ce n'est même plus l'orage
De fer d'acier de sang
Tout simplement des nuages
Qui crèvent comme des chiens
Des chiens qui disparaissent
Au fil de l'eau sur Brest
Et vont pourrir au loin
Au loin très loin de Brest
Dont il ne reste rien.    

Jacques Prévert

 

Ο Πέτρος Δήμας γεννήθηκε στις 18-3-1917 στο Αγρίνιο, όπου και πέθανε το 2005. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα, αλλά δεν άσκησε επάγγελμα νομικού. Για ένα μακρύ χρονικό διάστημα ήταν διευθυντής στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αγρινίου. Ασχολήθηκε από τα νεανικά του χρόνια με την ποίηση και την πεζογραφία. Ποιήματά του δημοσιεύτηκαν σε πολλά περιοδικά. Το 1940 κυκλοφόρησε το έργο του «Στη βορινή πλαγιά της Κυρά Βγένας». Το 1944 τα «Δέκα μικρά ποιήματα», αργότερα (1957) οι μεταφράσεις ποιημάτων του Φράνσις Ζαμ, τα «παλιά χαρτιά» το 1959, ενώ ακολούθησαν μεταφράσεις ποιημάτων της Ντίκινσον, του Ομάρ Καγιάμ, του Χιμένεθ και άλλων. Μερικές από τις καλλίτερες μεταφράσεις του δημοσιεύτηκαν και στο Αγρινιώτικο περιοδικό «Διαλεκτική». Πρόσφατα σε καλαίσθητο τόμο των εκδόσεων Γαβριηλίδη κυκλοφόρησαν μεταφράσεις κινέζικης ποίησης με τον τίτλο "Ολίγο φώς και μακρινό" (βλέπετε σημείωμα σε άλλη σελίδα). Το έργο του ανθολογείται στη γνωστή ανθολογία του Μιχ. Περάνθη, εμώ μελέτες γι αυτό έχουν γράψει ο Δημ. Γιάκος («Νέα Εποχή» Αγρινίου 13-3-1940 και αλλού), ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος («Πρωία» 13-5-1940), ο Ναπολέων Λαπαθιώτης («Νέα Εστία» τεύχος 328, 15-8-1940) και από τους νεώτερους ο Δημοσθένης Γεωργοβασίλης, ο Φ. Στεργίου, ο Κ. Στεργιόπουλος, ο Κ. Τριανταφυλλίδης κ.α.  

                   ΜΠΑΡΜΠΑΡΑ

Θυμήσου Μπάρμπαρα

Έβρεχε αδιάκοπα στη Βρέστη εκείνη την ημέρα

Και περπατούσες γελαστή

Όμορφη μαγεμένη μουσκεμένη

Κάτου από τη βροχή

Θυμήσου Μπάρμπαρα

Έβρεχε αδιάκοπα στη Βρέστη

Και σ' είχα στην οδό Σιάμ συναπαντήσει                     

Χαμογελούσες

Κι εγώ κι εγώ χαμογελούσα

Θυμήσου Μπάρμπαρα

Εσύ πού δε σε γνώριζα

Εσύ πού δε με γνώριζες

Θυμήσου

Θυμήσου ωστόσο εκείνη την ήμερα

Μη λησμονείς

Σ' ενός σπιτιού την είσοδο στεκόταν ένας άντρας

Και τ' όνομά σου εφώναξε

Μπάρμπαρα

Κι έτρεξες προς εκείνον κάτου απ' τη βροχή

Όμορφη μαγεμένη μουσκεμένη

Και ρίχτηκες στην αγκαλιά του

Αυτό θυμήσου Μπάρμπαρα

Κι αν σου μιλώ στον ενικό μη με παρεξηγείς

Σ' όλους εκείνους πού αγαπώ μιλώ στον ενικό

Ακόμη κι αν τους έχω δει μονάχα μια φορά

Μιλώ στον ενικό σ' όλους εκείνους πού αγαπιούνται

Ακόμη κι αν δεν τους γνωρίζω

Θυμήσου Μπάρμπαρα

Μη λησμονείς

Εκείνη τη βροχή τη φρόνιμη κι ευτυχισμένη

Στο ευτυχισμένο πρόσωπό σου

Και στην ευτυχισμένη πόλη

Εκείνη τη βροχή πέρα στη θάλασσα

Στο Ναύσταθμο

Και στο καράβι για το απέναντι νησάκι

Ω Μπάρμπαρα

Κατάρα πού είναι ο πόλεμος

Τι να 'χεις απογίνει τώρα εσύ

Μες στη βροχή από σίδερο φωτιά κι ατσάλι κι αίμα

Κι εκείνος πού με αγάπη σ' έσφιγγε στην αγκαλιά του

Να πέθανε να χάθηκε να ζει ποιος ξέρει ακόμη

Ω Μπάρμπαρα

Στη Βρέστη βρέχει αδιάκοπα καθώς έβρεχε πρώτα    

Όμως δεν είναι το ίδιο πια και ρημαχτήκαν όλα

Φριχτή κι απαρηγόρητη βροχή από πένθος πέφτει

Δεν είναι τώρα η καταιγίδα από

Σίδερο ατσάλι κι αίμα

Μονάχα είναι από σύγνεφα

Σύγνεφα που πεθαίνουν σαν σκυλιά

Σκυλιά πού εξαφανίζονται

Μέσα στο ρεύμα του νερού στη Βρέστη

Και πάνε να σαπίσουνε μακριά

Μακριά πολύ μακριά απ' τη Βρέστη

Πού τίποτε μα τίποτε απ' αυτή δεν απομένει.

 

Απόδοση: Πέτρος Δήμας

 

 

Κατωτέρω, η απόδοση του ίδιου ποιήματος στα Ελληνικά από άλλους

(δύο άλλες εκδοχές)

ΜΠΑΡΜΠΑΡΑ

Θυμήσου, Μπαρμπαρά
Έβρεχε ασταμάτητα στη Βρέστη εκείνη την ημέρα
Και περπατούσες γελαστή
Ανθισμένη ευτυχισμένη κελαρυστή
Κάτω από τη βροχή
Θυμήσου, Μπαρμπαρά
Έβρεχε ασταμάτητα στη Βρέστη
Και διασταυρωθήκαμε στην οδό Σιάμ
Χαμογελούσες
Χαμογελούσα κι εγώ
Θυμήσου, Μπαρμπαρά
Εσύ που δεν με γνώριζες
Εγώ που δεν σε γνώριζα
Θυμήσου
Θυμήσου εκείνη την ημέρα
Μην την ξεχνάς
Ένας άντρας προφυλαγμένος σε μια μαρκίζα
Φώναξε τ’όνομά σου
Μπαρμπαρά
Κι έτρεξες μέσα στην βροχή προς το μέρος του
Ανθισμένη ευτυχισμένη κελαρυστή
Και ρίχτηκες στην αγκαλιά του
Θυμήσου τα αυτά Μπαρμπαρά
Μη μου κρατάς κακία αν σού μιλώ στον ενικό
Έτσι μιλώ σ’αυτούς που αγαπιούνται
Κι ας μην τους γνωρίζω
Θυμήσου
Μην ξεχνάς
Εκείνη τη σοφή κι ευτυχισμένη βροχή
Στο ευτυχισμένο σου πρόσωπο
Στην ευτυχισμένη εκείνη πόλη
Εκείνη τη βροχή στη θάλασσα
Στο ναύσταθμο
Στο καραβάκι της γραμμής
Ω Μπαρμπαρά
Τι μαλακία ο πόλεμος
Τι να’χεις απογίνει τώρα
Τώρα που βρέχει σίδερο
Φωτιά ατσάλι αίμα
Κι αυτός που σ’έσφιγγε στην αγκαλιά του
Ερωτευμένος
Πέθανε, αγνοείται, ακόμα ζει;
Ω Μπαρμπαρά
Βρέχει συνέχεια στη Βρέστη
Όπως έβρεχε παλιά
Αλλά δεν είναι το ίδιο όλα είναι σάπια
Είναι μια βροχή του θρήνου φοβερή κι απελπισμένη
Δεν είναι πιά ούτε η καταιγίδα
Του σίδερου του ατσαλιού του αίματος
Μόνο σύννεφα
Που τουμπανιάζουν σαν σκυλιά
Σκυλιά που εξαφανίζονται
Στην ακτή της Βρέστης
Και πάνε μακριά για να σαπίσουν
Μακριά πολύ μακριά από τη Βρέστη
Που δεν υπάρχει πιά


 

ΜΠΑΡΜΠΑΡΑ

Θυμήσου Μπαρμπαρά
Έβρεχε χωρίς σταματημό στη Βρέστη εκείνη την ημέρα
Και περπατούσες χαμογελαστή
Χαρούμενη ευτυχισμένη μουσκεμένη
Μέσα στη βροχή
Θυμήσου Μπαρμπαρά
Έβρεχε χωρίς σταματημό στη Βρέστη
Και σε συνάντησα στην οδό Σιάμ
Χαμογελούσες
Κι εγώ χαμογελούσα
Θυμήσου Μπαρμπαρά
Εσένα που δεν σε ήξερα
Εσύ που δεν με ήξερες
Θυμήσου
Θυμήσου εκείνη την ημέρα
Μην ξεχνάς
Ένας άντρας προφυλαγόταν κάτω από ένα πρόθυρο
Και φώναξε το όνομά σου
Μπαρμπαρά
Κι έτρεξες προς το μέρος του μέσα στη βροχή
Μουσκεμένη ευτυχισμένη χαρούμενη
Και ρίχτηκες στην αγκαλιά του
Θυμήσου τό Μπαρμπαρά
Και μη μου θυμώνεις αν σου μιλάω στον ενικό
Μιλάω στον ενικό σε όλους όσους αγαπώ
Ακόμα κι αν δεν τους έχω δει παρά μια μόνη φορά
Μιλάω στον ενικό σε όλους όσους αγαπιούνται
Ακόμα κι αν δεν τους ξέρω
Θυμήσου Μπαρμπαρά
Μην ξεχνάς
Αυτήν την ήρεμη κι ευτυχισμένη βροχή
Πάνω στο ευτυχισμένο πρόσωπό σου
Πάνω σ’ αυτήν την ευτυχισμένη πόλη
Αυτήν τη βροχή πάνω στη θάλασσα
Πάνω απ’ τον ναύσταθμο
Πάνω απ’ το πλοίο τ’ Ουεσάν
Ω Μπαρμπαρά
Τι σαχλαμάρα ο πόλεμος
Τι απέγινες τώρα
Μέσα σ’ αυτή τη βροχή σίδερου
Φωτιάς ατσαλιού και αίματος
Κι αυτός που σ’ έσφιγγε στην αγκαλιά του
Ερωτευμένα
Μήπως είναι νεκρός εξαφανισμένος ή ακόμα ακόμα ζωντανός
Ω Μπαρμπαρά
Βρέχει χωρίς σταματημό στη Βρέστη
Όπως έβρεχε πριν
Αλλά δεν είναι το ίδιο κι όλα καταστράφηκαν
Είναι μια πένθιμη βροχή τρομερή και λυπητερή
Δεν είναι πια η καταιγίδα
Φωτιάς ατσαλιού αίματος
Απλών νεφελωμάτων
Που ψοφάνε σαν τα σκυλιά
Σκυλιά που εξαφανίζονται
Στα νερά της Βρέστης
Και πάνε να σαπίσουν μακριά
Μακριά πολύ μακριά απ΄ τη Βρέστη
Που απ’ αυτήν δεν μένει πια τίποτα.

 

 
  
 
Νέα Εποχή © 2006 

Πρώτη σελίδα | Μνήμες | Εικόνες | Αξιοθέατα | Γειτονιές