Τα γεγονότα είναι σεβαστά. Τα σχόλια ελεύθερα.

Image description goes here Image description goes here Image description goes here

Ο τόπος μας (παραδόσεις - έθιμα):

 

ΦΑΚΕΣ  Ή ΦΑΣΟΛΙΑ ….ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ  ΤΗΣ ΠΑΛΗΑΣ ΕΠΟΧΗΣ

 


Γράφει ο Θαν. Γιαννακόπουλος, καθηγητής Α.Π.Θ

 

Κρίκελλο

 

         Πάνε πολλά χρόνια, ίσως και πάνω από  100 χρόνια, από τότε που οι άνδρες από όλα τα χωριά του δήμου Ευρυτάνων (παλιότερα Καλλιοδρομητών)  ήταν υποχρεωμένοι  στις εκλογές  βουλευτικές  ή  δημοτικές να πηγαίνουν και να ψηφίζουν στην έδρα του Δήμου που ανέκαθεν  ήταν πρωτεύουσα  του Δήμου. Είναι  επίσης γνωστό ότι εκείνα τα χρόνια δικαίωμα ψήφου είχαν  μόνο οι άνδρες. Κέντρο εκλογικό, υπήρχε μετά το 1850  μόνο στο Κρίκελλο, πρωτεύουσα του δήμου Καλλιδρομητών στην αρχή  (γύρω του 1836) και κατόπιν   του δήμου Ευρυτάνων και μάλιστα στην τότε  (μικρή) εκκλησία Αγίου Νικολάου. Νωρίτερα υπήρχε, ως έδρα εκλογικού κέντρου, (λόγω της οικογένειας των Γιολδασαίων), στα Σέλιτσα (Καστανούλα).

         Δύσκολη, η μετάβαση με τους τότε βατούς δρόμους  που περνούσαν τον Κρικελλοπόταμο και πολλούς παραποτάμους, χωρίς γέφυρες, και οι περισσότεροι πεζοί, γιατί δεν υπήρχαν και ζώα φορτίου. Φορτωμένοι  με τον τροβά με την μποπότα και λίγη πρέντζα ή τυρί και λαχανόπιτα, η μπαπανάτσα κτλ. Και όταν φθάνανε στο εκλογικό κέντρο μετά την ψήφο  τους υπήρχαν  οι κομματάρχες  που φρόντιζαν,  ο καθένας με καζάνι φακές ή φασόλια ο άλλος, για να τους προσφέρουν  μια κουταλιά στο «σαγάνι». Ο καθένας, ανάλογα με την παράταξη, λάμβανε το ένα ή το άλλο φαγητό. Υπήρχαν όμως και μερικοί  που έπαιρναν και από τα δύο καζάνια. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα χωριά του Κρικελλοπόταμου επικοινωνούσαν με δρόμους ή μονοπάτια, κατάλληλα μόνο για ημιονηγούς, με αποτέλεσμα αυτά τα χωριά σπάνια προεκλογικά  να τα επισκέπτονταν οι υποψήφιοι και οι βουλευτές. Ο πρώτος υποψήφιος που επισκέφθηκε π.χ. τα Ψιανά ήταν ο μακαρίτης Παύλος Μπακογιάννης, ένα χρόνο πριν την δολοφονία του. Ο πρώτος δρόμος που έγινε, παραποτάμιος, ήταν στη 10ετία του 1970 από την ΔΕΗ, που τότε  έκανε απαλλοτριώσεις χωραφιών για να περάσει ο δρόμος και διαδίδονταν ότι ο Κρικελλοπόταμος θα «πήγαινε» να ξεδιψάσει την Αθήνα. Μάλιστα  κοντά στα Ψανά,  παραποτάμια έγιναν γεωλογικές μελέτες και δεν γνωρίζουμε αν κάποτε στο μέλλον η διάδοση αυτή θα γίνει πραγματικότητα… Μετά το «δρόμο» αυτό, οι τοπικοί σύλλογοι άρχισαν να φτιάχνουν χωματόδρομους προς Ρωσκά, Ψιανά, Λακώμματα Καλιακούδας, Αετόβρυση, Ανιάδας, Δολιανά, Ρωσκά, Τέρνο, και τελευταία η διασύνδεση με την Αιτωλία από Κόνισκα, Κοσίνα, και Προυσσό. Σήμερα οι χωματόδρομοι επιτρέπουν την κάποια επικοινωνία «καιρού επιτρέποντος». Έγιναν ημερίδες τα τελευταία χρόνια  για την αξιοποίηση του Πανταβρέχει στα Ψιανά, στη Ρωσκά και στα χωριά βουλευτές, νομάρχες και λοιποί επίσημοι. Ημερίδες έγιναν, αλλά έργα  μηδέν…

        Αλλά ας γυρίσουμε στην προσφορά των υποψηφίων την ημέρα των εκλογών  φασόλια ή φακές.  Ήταν  η  εξαγορά; Ασφαλώς όχι. Οι κάτοικοι τότε είχαν αιτήματα  που σταματούσαν στο πρόεδρο της κοινότητας για βατούς δρόμους, που όμως γινόταν με την προσωπική εργασία  που ήταν υποχρεωτική για την κάθε οικογένεια. Άλλο αίτημα που πολλές φορές έφτανε και στο νομάρχη ή  τον υποψήφιο ήταν  το αίτημα για το Σχολείο του χωριού. Και αυτό πολλές φορές το έλυναν οι ίδιοι κάτοικοι πληρώνοντας  νομαρχιακούς δασκάλους, και τα  “σχολαρούδια” κουβαλούσαν  μέσα στο μονοπάτι του χιονιού, με τα γουρνοτσάρουχα, από ένα ξύλο για τη θερμάστρα του σχολείου. Όμως υπήρχε και υγεία των κατοίκων. Αυτή ήταν στα χέρια των πρακτικών του χωριού και σε ένα γιατρό του Κρίκελλου. Πολλές φορές, οι πρακτικοί οδηγούσαν στο θάνατο. Για παράδειγμα, μια ηλικιωμένη στα Σέλιτσα παρουσίασε κωλικό. Τότε η διάγνωση ήταν ότι στρίφτηκε το έντερο. Ο πρακτικός πήρε ένα καλάμι και άρχισε να φουσκώνει  την άρρωστη την οποία  άλλοι κυλούσαν δεξιά –αριστερά, μετά από λίγο η ασθενής απεβίωσε. Άλλο περιστατικό συνέβη στα Ψιανά. Νεαρός  κτηνοτρόφος κάτω των 20 ετών, παραπονέθηκε ότι πονούσε η κοιλιά του. Τότε άρχισαν να του βάζουν ζεστά. Κάποια στιγμή  αποφάσισαν με το μοναδικό ζώο του χωριού, να τον πάνε στο γιατρό στο Κρίκελλο. Στο δρόμο το παιδί απεβίωσε  γιατί έσπασε, όπως ομολογούσαν, από σκωληκοειδίτιδα. Τότε, τα βουνά ήταν γεμάτα ζώα και τα σφυρίγματα των τσοπάνηδων συντρόφευαν  τον κάθε περαστικό. Υπήρχαν σπίτια ανοικτά, καθώς δεν υπήρχαν εστιατόρια στο δρόμο για μια χαψιά ψωμί  στο διαβάτη. Σήμερα δεν υπάρχουν  όλα αυτά τα άγρια και τα ήμερα  του βουνού και του  λόγγου. Τα γραίκια χορταριάσανε και τα χωριά ρημάξανε. Η ζωή των χωριών ήταν δεμένη με την κτηνοτροφία. Έσβησε η κτηνοτροφία μετά τον εμφύλιο. Τα προϊόντα που παράγονται δεν μυρίζουν θυμάρι και ρίγανη. ’Ο,τι παράγεται, παράγεται στα ξένα, από ζώα που το περισσότερο καιρό είναι κλεισμένα και διατρέφονται με τροφές που παράγονται επίσης στα ξένα και αγοράζονται από τους βλαχοποιμένες των χωριών μας.