Τα γεγονότα είναι σεβαστά. Τα σχόλια ελεύθερα.

Image description goes here Image description goes here Image description goes here

Ιστορικά:

ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΕΣ ΚΛΗΡΙΚΟΙ & ΜΟΝΑΧΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ’21


 

 

«Τήν επανάστασιν έκίνησαν καί ένεψύχωσαν οι κληρικοί, καθ’ ότι πρώτοι έπήραν τά όπλα όλοι σχεδόν οί έκ τοϋ Ιερατικού τάγματος, άνευ των οποίων ποτέ ο λαός δεν ήθελε κινηθή ή ήδύνατο νά ευδοκίμηση».

Εμμανουήλ Ξάνθος, φιλικός

Ή Όρθόδοξος Εκκλησία κατά τούς χρόνους τής δουλείας διετήρησε τό πολυπαθές Έθνος καί συνεκράτησεν αύτό εις την Χριστιανικήν Πίστιν καί δι’ αυτής διεφύλαξε την Εθνικήν συνείδησιν. Πατριάρχαι καί λοιποί κληρικοί ήγωνίζοντο, εν μέσω απερίγραπτων διωγμών, υπέρ τοϋ Όρθοδόξου Ελληνικού Λαού καί ΰπέμειναν πολλάς κακώσεις καί αυτόν τόν μαρτυρικόν θάνατον, διότι δέν ήθελον νά προδώσουν τήν θεόπεμπτον Πίστιν καί Αλήθειαν.

Οί διωγμοί καί τά μαρτύρια των κληρικών καί τοϋ λαού ήταν πάντοτε ή πνευματική κολυμβήθρα, μέσα εις τήν οποίαν άνεβαπτίσθη καί άναγεννήθη ό υπόδουλος Όρθόδοξος Ελληνικός Λαός, ό οποίος πάντοτε άνέμενε τήν ήμέραν τής άπολυτρώσεως καί τής σωτηρίας.

Ό ιερός κλήρος δέν ήγωνίζετο μόνον κατά τής τυραννίας, δέν εΐργάζετο μόνον διά τήν ϊδρυσιν σχολείων, εις τά όποια έδιδάσκοντο τά Ελληνικά Γράμματα καί ή Εθνική Παιδεία, ήγωνίζετο καί κατά τών ποικιλωνύμων παραπλανητικών προπαγανδών τής Δύσεως, αί όποΐαι έζήτουν νά διαφθείρουν την αληθή ορθόδοξον διδασκαλίαν, νά προσηλυτίσουν τόν λαόν εις άλλας εκκλησίας καί δόγματα καί κατ’ ακολουθίαν νά βλάψουν τό Ελληνικόν Έθνος.

Είναι πράγματι αξιοθαύμαστοι οί κρατεροί αγώνες καί αί θυσίαι τοϋ ίεροϋ κλήρου κατά τούς ζοφερούς εκείνους χρόνους τής δουλείας. Ή Όρθόδοξος Εκκλησία ζυμώθηκε καί ταυτίστηκε μετά τοΰ ’Έθνους καί ή Όρθοδοξία είναι τό παλλάδιον, τό καύχημα καί ή δόξα του.

Άλλα καί κατά τούς χρόνους τής Εθνικής Παλιγγενεσίας ό 'ιερός κλήρος έργάσθηκε καί άγωνίσθηκε όσον κανείς άλλος υπέρ αύτής. Οί απλοί κληρικοί στάθηκαν στό πλευρό τοΰ λαού με όλες τους τίς δυνάμεις, μοιράστηκαν με αύτόν τίς χαρές καί τίς λύπες, τίς πίκρες, τίς κακουχίες καί τίς ταλαιπωρίες. Συγκρότησαν στίς ενορίες τους ένοπλα σώματα, τέθηκαν επικεφαλής τους καί έλαβαν ενεργό μέρος στην έξέγερσι. Άλλοι άπ’ αυτούς άφησαν τήν τελευταίαν τους πνοή στό πεδίο τής τιμής καί άλλοι μαρτύρησαν στά χέρια των Τούρκων. Πλέον ή έξ (6.000) χιλιάδες κληρικών, κατά τόν Πουκεβίλ, έσφάγησαν κατά τούς χρόνους τής Ελληνικής Έπαναστάσεως, διότι ό Όρθόδοξος κλήρος διαφέρει τοΰ κλήρου των άλλων Εκκλησιών. Είναι όστοϋν εκ τών όστέων τοΰ Έλληνικοΰ Λαοΰ καί εργάζεται πάντοτε υπέρ αύτοΰ καί θυσιάζεται, διότι έμπνέεται υπό τών υψηλών διδασκαλιών τής άληθοΰς ημών θρησκείας, ή οποία είναι ή μόνη πού έμπνέει τήν αύταπάρνησιν καί δημιουργεί τούς μεγάλους ήρωας καί μάρτυρας.

«Οί Τούρκοι», αναφέρουν ξένοι περιηγητές, «έχαναν τά αδύνατα δυνατά γιά νά συλλάβουν τούς παπάδες, επειδή, όπως διαδίδεται σ’ όλη τήν Ελλάδα, οί παπάδες είναι οί αρχηγοί τών επαναστατών». (Κυρ. Σιμοπούλου, «Πώς είδαν οί ξένοι τήν Ελλάδα», σελ. 352 κ.έ.).

Ό Δημήτριος Μακρής στά απομνημονεύματά του γράφει: «Άπό τήν αρχήν τοΰ άποκλεισμοϋ στό Μεσολόγγι, ό παπα-Παναγιώτης, καθώς έπιανε τό τουφέκι, καί ήτανε καθημερινό, είτε ημέρα ήτανε είτε νύχτα, έτρεχε στήν εκκλησία, έπαιρνε τό Δισκοπότηρο στά χέρια του καί ξεσκούφωτος μέ τό φαναράκι του έπήγαινε άπό τόπια σέ τόπια καί μεταλάβαινε τους φυχομαχοΰντες καί τούς παρηγορούσε μέ καλά λόγια' και εγκαρδίωνε τούς άλλους νά πολεμούν, διά νά έχουν τήν βοήθειαν τού Θεού.»

Ποιος μπορεί νά απαρίθμηση όλους τούς γνωστούς και άγνωστους ήρωας κληρικούς, οί όποιοι σέ όλες τίς επαναστάσεις, καί μάλιστα κατά την μεγάλη επανάσταση τοϋ 1821, έπεσαν «για τοΰ Χρίστου την πίστιν την αγίαν χαί τής πατρίδος την ελευθερίαν».

Ό αγώνας τοΰ 1821 δεν ήτο αγώνας ολίγων μόνον ατόμων. Ήτο αγώνας ό όποιος προσέλαβεν ευθύς εξ αρχής πανελλήνιον χαρακτήρα. "Ολοι οί "Ελληνες έλαβον μέρος τότε εις τόν αγώνα έκεΐνον καί άφησαν παράδειγμα εις τάς νεωτέρας γενεάς τών Ελλήνων, ότι, διά νά έχη νικηφόρον πέρας ένας εύγενής αγώνας, πρέπει νά συμμετέχη όλος ό λαός.

Ανεκτίμητες υπηρεσίες προσέφερεν εις τό γένος τό ράσον τοϋ "Ελληνος κληρικού. Ό Θ. Κολοκοτρώνης, ό Γ. Καραϊσκάκης καί άλλοι επιφανείς αγωνιστές τοϋ 1821, στίς δύσκολες ώρες απευθύνονταν γιά βοήθεια στούς Ιερείς, γιατί γνώριζαν καλύτερα άπ’ τόν καθένα δτι αυτοί είχαν την Ικανότητα να έμπνεύσουν καί νά ξεσηκώσουν τό λαό. Κι άφοϋ προσέφεραν γιά την έπανάσταση τήν ήθική υποστήριξη, τήν αγωνιστικότητα, τόν ήρωϊσμόν τους καί ολόκληρη τήν περιουσία τους, όσοι έπιβίωσαν κατάντησαν πένητες.

Στό αρχείο τών αγωνιστών τής Εθνικής Βιβλιοθήκης σώζονται πολλά έργα πού μαρτυρούν τή συμβολή τοΰ Όρθοδόξου κλήρου καί μοναχισμού στόν αγώνα τοΰ Είκοσιένα και υπογράφονται άπό κορυφαίους καί άλλους οπλαρχηγούς.

Ό Διάκος, ό Παπαφλέσσας, ό Σαμουήλ, είναι ανεπανάληπτες κληρικές μορφές, πού τό έργο τους, ή θυσία τους, τό μαρτύριό τους καί τό ολοκαύτωμά τους συνεκίνησε καί ένεψύχωσε τούς αγωνιστές τής επανάστασης.

Ανάμεσα στό πλήθος τών αγωνιστών πού δώσανε τά πάντα γιά τήν μεγάλη υπόθεση τής ελευθερίας, όταν ήλθε ή ώρα τοΰ ένοπλου αγώνα, τιμητική θέση θά πάρουν οί Αΐτωλοακαρνάνες κληρικοί.

Ή ιστορική μνήμη, ή άπό στόμα σέ στόμα παράδοση, τ’ άρχεία τών άγωνιστών πού άντιστάθηκαν στήν ανωνυμία και στήν λησμονιά, συνεκράτησαν καί μερικά ονόματα, καθώς και τή δράση μερικών απ’ αυτούς.

Πρώτος καί καλύτερος στό χώρο τής ιερής τραγωδίας είναι ο μεγάλος διδάχος, ό Ιεραπόστολος καί κοινωνικός αναμορφωτής ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ, από τό Μεγάλο Δένδρο τοΰ Θέρμου, πού άναδείχθηκε ό σημαντικότερος πνευματικός συντελεστής τοΰ ευλογημένου Εΐκοσιένα καί σάν ό φλογερός πρόδρομος τοΰ Έθνεγέρτη Ρήγα Βελεστινλή. Ή Όρθόδοξος Εκκλησία τόν κατέταξε μεταξύ τών αγίων της μέ τόν τιμητικότατο τίτλο τοΰ 'ιερομάρτυρος καί ΐσαποστόλου. Τά σχολεία μας δέν τόν έπρόσεξαν ακόμη όσον θά έπρεπε.

Ό Κοσμάς, φλογερός έθναπόστολος, νέος απόστολος Παΰλος τοΰ Έλληνισμοΰ, είναι ό κατ’ εξοχήν άναγεννητής της ελληνικής υπαίθρου. Έπί μίαν εικοσαετίαν οργώνει ψυχικά τήν ελληνικήν ύπαιθρον, κηρύττει απλά καί παραστατικά τον θεΤον λόγον, τήν ομόνοιαν, τήν αγάπην, τήν έμπρακτον αλληλεγγύην, τήν ανάγκην κυρίως ίδρύσεως σχολείων, «διά να φωτισθή τό Γένος χαί νά έλθη τό ποθούμενον», όπως ονόμαζε τήν ελευθερίαν.

Κατά τούς μετριοτάτους υπολογισμούς, ό φτωχός έκεΐνος καλόγερος ϊδρυσε 200 «κοινά» σχολεία εις τήν ύπαιθρον και 10 «ελληνικά».

Τήν 24ην Αΰγούστου τοΰ 1779 συνελήφθη δολίως άπό τους Αλβανούς τοΰ Κούρτ Πασά εις τό χωριό Καλικόνστασι και οδηγείται εις τό Μπεράτι. — Ο'ι Εβραίοι πλήρωσαν τον Κούρτ Πασά τοΰ Βερατίου, πού ένοχλοΰνταν άπό τά κηρύγματά του γιά τήν μετάθεση τών παζαριών άπό τήν Κυριακή στό Σάββατο.

Ή συνοδεία έσταμάτησε κοντά εις τόν μικρόν ποταμόν 'Άψον, παραπόταμον τοΰ Αώου. Εκείνος έκατάλαβε! Γαλήνιος έγονάτισε καί προσευχήθη. Έσηκώθη έπειτα καί ευλόγησε τά τέσσερα σημεία τοΰ κόσμου. Κατόπιν, στρέφων τους οφθαλμούς εις τόν ουρανόν καί ψιθυρίζων «διήλθομεν διά πυράς καί ϋδατος καί έξήγαγες ημάς εις άναψυχήν», έτεινε την κεφαλήν είς τούς δημίους του. Το σχοινί τοϋ εσφιξε τόν λαιμόν, ενώ τό όραμα τής άναγεννωμένης πατρίδος έσελάγιζε εις τά μάτια του. Ό θρύλος του μέχρι σήμερον ζεΐ εις όλην την Βαλκανικήν. "Οταν έκηρύχθη ή Έπανάστασις τοϋ Είκοσιένα, ό λαός προσευχόταν:

«Βοήθα μας Άη Γιώργη χαί Άγιε Κοσμά νά πάρωμε τήν Πόλη χαί τήν Άγια Σόφιά...».

Ό ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ. Ό Δεσπότης Κοζύλης καί Ρωγών, θ’ άποθεωθή στό Μεσολόγγι στή διάρκεια τής πολιορκίας του. Μεγάλος έμψυχωτής τών πολεμιστών στίς Τάπιες τής 'Ιερής

Πόλης, πατριώτης, χριστιανός καί άνθρωπος, θά γίνη ό άγγελος παρηγοριάς τών έλευθέρων πολιορκημένων άπό τήν πρώτη ως τήν τελευταία στιγμή. Καί όταν έκατάλαβε τό μάταιο τής παραπέρα άμυνας τήν ώρα τής εξόδου, οχυρώθηκε σ’ ένα μύλο τής νησίδας τοϋ Ανεμόμυλου καί άνατινάχθηκε μαζί με τούς άλλους. Οί Τούρκοι τόν βρήκανε βαρειά πληγωμένο και τόν κρέμασαν πάνω στά ερείπια τοϋ μύλου.

Καί έρχονται υστέρα οί άλλοι κρίκοι τής αλυσίδας τοϋ μαρτυρολογίου τών ρασοφόρων Αίτωλοαχαρνάνων:

Ό Μεσολογγίτης παπάς ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΑΛΒΗΣ, μέλος τής Φιλικής Εταιρείας καί Μέγας Οικονόμος τής Μητροπόλεως Μεσολογγίου, θά πάρει μέρος καί στίς τρεις πολιορκίες τής Πόλης, «άγωνιζόμενος καί χειρί καί ποδί και πάση δυνάμει» μέ όλους τούς συγγενείς καί φίλους του πολεμώντας καί εύλογώντας τούς πολιορκημένους, σάν μεγάλος Οικονόμος, καί σάν εφημέριος τοϋ 'Αγίου Σπυρίδωνος. Κατά τήν εξοδον θά πέση στό πεδίο τής τιμής, υστέρα άπό απελπισμένη μάχη στόν κάμπο. Πιστοποιητικό τοϋ έτους 1865 τό όποιο υπέβαλε στήν Επιτροπή Αγώνων καί Εκδουλεύσεων ό γιός του Ζαφείριος, μας πληροφορεί γιά τόν αγωνιστή Ιερέα (Π.Σ.Φ. Νο 17).

ΔΑΜΙΑΝΟΣ ΤΣΟΥΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ηγούμενος της Μονής χοΰ 'Αγίου Δημητρίου Άποδοτίας. Κατήγετο από το χωριό Κουτουλίστα (σημ. Κρυονέρια) τής Όφιονίας. Ηταν δέ έγγαμος καί πατέρας δύο θυγατέρων. Τό επάγγελμά του ήταν ποιμένας (βοσκός). Θείω ζήλω κινούμενος, ίδρυσε το 1805 στό Δήμος Άποδωτίας, παρά τήν Μεγάλην Λαμποτινάν (σημ. "Ανω Χώρα), Μονήν τοϋ 'Αγίου Δημητρίου, της οποίας καί ήγούμενος διορίσθηκε. Αφιέρωσε δέ είς τήν Μονήν όλην του τήν περιουσίαν, ΰποχρεώσας καί τήν σύζυγόν του νά καρή μοναχή, ή οποία ευχαρίστως έπραξε, μετονομασθείσα Ευθυμία. Ο'ι δύο θυγατέρες του διέμενον καί αυτές στήν Μονή. Το ίδιο έτος προσήλθε εις τήν 'Ιεράν Μονήν καί ό Ζώσιμος, καρείς μοναχός μέ όλην του τήν κινητήν καί ακίνητον περιουσίαν καί τά δύο τέκνα του, ύποσχεθείς νά έγκαταβιώση στήν 'Ιερά Μονή τοϋ 'Αγίου Δημητρίου μετά τοΰ Δαμιανού Τσουνοπούλου. (Έγγραφο Τ. Μητροπόλεως Ακαρνανίας πρός τόν Φωκίδος Επίσκοπον Νεόφυτον ΰπ’ αριθμόν 2213 15 Δεκεμβρίου 1840.) Ένα εκ τών τέκνων τοΰ Ζωσιμά αργότερα έχειροτονήθη Ιερομόναχος, μετονομασθείς "Ανθιμος. Ό Δαμιανός, μιμούμενος τούς παλαιούς στυλίτας, ήσκήτευσε δίς τό 1818-1820 καί έπί ένα έτος τό 1825. Μεταβάς είς Κωσταντινούπολιν, έμυήθη τών μυστηρίων τής Φιλικής Εταιρείας καί πλήρης πατριωτικού ενθουσιασμού έπιστρέψας είς τήν Μονήν του έπεδόθη είς περιοδείας άνά τήν ανατολικήν καί δυτικήν Ελλάδα πρός εγγραφήν μελών τής Εταιρείας. Έν τή Μονή του έφιλοξένησεν έπί τεσσαράκοντα ήμέρας, υπό τά όμματα τών Τούρκων, χωρίς νά γένηται αντιληπτός ΰπ’ αυτών, τόν Δ. Αίνιάν, κατελθόντα πρός διοργάνωσιν της Έπαναστάσεως. Έλαβε μέρος, λαμπρώς άγωνιζόμενος, σε δύο κατά τών Τούρκων μάχας: 1) είς τήν έν τή θέσει Κελλί τοϋ Μυήνου ορούς τό 1825 καί 2) είς τήν τοϋ Άντιρρίου, στην οποία έπληγώθη στό κεφάλι. Κατά τήν δευτέραν πολιορκίαν τοϋ Μεσολογγίου ήγωνίζετο λαμπρώς είς τήν πρώτην γραμμήν τοϋ πυρός. Κατά την εξοδον τής ενδόξου Φρουράς τοϋ Μεσολογγίου (10 Απριλίου 1826) μετά τοϋ Επισκόπου ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ καί άλλων κληρικών ΰπέστη μαρτυρικόν θάνατον. Μετά τήν άποκατάστασιν των πραγμάτων καί τήν διάλυσιν των Μονών τοϋ 1833-34 ή σύζυγός του Ευθυμία μοναχή, έζήτησε νά άνακαταλάβη τήν άφιερωθεΐσαν περιουσίαν της και τοϋ συζύγου της πρός συντήρησιν καί προίκισιν τών θυγατέρων της. Άλλ’ ή κυβέρνησις δεν έπέτρεψε τοϋτο, διότι «δεν δύναται περιουσία άπαξ άφιερωθεΐσα νά απαιτείται παρά τών συγγενών». Επειδή όμως ό σύζυγος μοναχός Δημήτριος Τσουνόπουλος, 1) ήταν πρωταίτιος τής συστάσεως τοϋ Μοναστηριού, 2) επειδή άγωνιζόμενος έφονεύθη εν Μεσολογγίω, 3) έπειδή ή σύζυγός του καί ή μητέρα του άπ’ αρχής ήταν λόγος νά περιθάλπονται παρά τοϋ Μοναστηριού αύτοϋ, διά τοϋτο ή κυβέρνησις διά τοϋ από 25 Μάίου 1836 διάταγμα διέταξε νά δίδονται εις τήν σύζυγον Ευθυμίαν, μοναχήν, τήν μητέρα του, την χήρα θυγατέρα της άνά 15 δραχμές κατά μήνα εκ τοϋ Έκκλησιαστικοϋ Ταμείου, λόγω περιθάλψεως έφ’ όρου ζωής των. (Έγγραφον 'Ιεράς Συνόδου πρός τόν Ακαρνανίας Πορφύριον ΰπ’ αριθμόν 28344 6 Ίανουαρίου 1836.)

ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ & ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΣ, μοναχοί της 'Ιεράς Μονής Κοζίτης Άμπελακιώτισσας. Ούτοι ελαβον μέρος εις τήν κατά τών Τούρκων γενομένην τήν 23ην Απριλίου 1825 μάχην στό Κελλί τοϋ Μυήνου όρους, κατά τήν οποίαν κατετροπώθη ό υπό τών Τουρκαλβανών Προβόσταν τουρκικός στρατός. Κατά τήν δευτέραν πολιορκίαν τοϋ Μεσολογγίου, μη δυνάμενοι νά συγκρατήσωσι τό άκάθεκτον πϋρ τοϋ πατριωτισμού, άνεχώρησαν διά τό άγωνιζόμενον Μεσολόγγι. Καί ό μέν Πολύκαρπος διαλαθών τήν προσοχήν τών πολιορκητών κατώρθωσε νά εΐσέλθη είς τήν πολιορκημένην πόλιν, άλλ’ ό Αγαθάγγελος συλληφθείς κατακρεουργήθη υπό τών Τούρκων.  

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΙΑΜΠΑΚΟΣ (Παπανδρέας), 'Ιερεύς. Κ. 69/25. Ό Παπανδρέας Καλιαμπάκος γεννήθηκε στην Μεγάλη Λομποτινά (’Άνω Χώρα) τής Επαρχίας Ναυπακτίας το έτος 1786. 'Όταν έξερράγη ή Έπανάστασις τοϋ 1821 ξεσήκωσε τους συγχωριανούς του και ακολουθούμενος από τριάντα (30) περίπου απ’ αυτούς καί τόν πατέρα του, έλαβε μέρος στον αγώνα υπό τάς διαταγάς διαφόρων οπλαρχηγών. Τό 1821 καί το 1822 τραυματίσθηκε ό πατέρας του Γεώργιος Καλιαμπάκος, ό οποίος τό επόμενο έτος 1822 έφονεύθη. Ό Παπανδρέας έσυνέχισε νά προσφέρη τίς υπηρεσίες του μέχρι τέλους τοϋ άγώνος. Άπό ψήφισμα τοϋ Δημοτικού Συμβουλίου τοϋ Δήμου Άποδοτίας τοϋ έτους 1846, πού υπέβαλε ό ίδιος στήν Επιτροπή Αγώνων καί Θυσιών τό έτος 1865 καί φυλάσσεται στο Α.Α., μαθαίνουμε τή δράση τοϋ Παπανδρέα Καλιαμπάκου, αλλά και τήν τραγωδία τής οικογένειας του.

Ό Παπαχρήστος ΓΕΡΟΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, από τήν Άμόριανη τής Ναυπακτίας, θά υπηρέτηση σάν αρχηγός πολεμικού σώματος μέ πενήντα άνδρες στό τμήμα τοϋ οπλαρχηγού Τριαντ. Άποκορίτη καί ύστερα τοϋ Άνδρέα Σιαφάκα. Άνδραγάθησε στις μάχες τής ’Άμπλιανης καί τής Ναυπάκτου καί στίς τρεις πολιορκίες τοϋ Μεσολογγίου, όταν χάνη άπό έχθρικό βλήμα τό αριστερό του μάτι. Μονόφθαλμος ύστερα ακολουθεί τόν Καραϊσκάκη καί άνδραγαθεΐ στήν Άράχωβα.

ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΣ, 'Ιερεύς. Κ. 156. Γιά τόν αγωνιστή Κανέλλο Οικονόμου, πού γεννήθηκε στήν Κλεπά τής Επαρχίας Ναυπακτίας, στά Α.Α. σώζονται έγγραφα τοϋ έτους 1844 καί 1846, στά όποια γιά τήν δράση του κατά τήν Επανάσταση τοϋ 1821 αναγράφονται (Π. Σ.Φ. Νο 128), 1) άπό πιστοποιητικό τοϋ συνταγματάρχη Κωνσταντινόβαρη ότι ό αγωνιστής ίερεύς ΰπηρέτησεν υπό την οδηγίαν του ώς ίερεύς εις τό τότε ονομαζόμενο πέμπτο τάγμα μέχρι τής διαλύσεως των ελαφρών στρατευμάτων, 2) από πιστοποιητικό τοϋ Δημοτικού Συμβουλίου τοΰ Δήμυ Προσχίου, βεβαιώνεται ότι κατά τό διάστημα τής Έπαναστάσεως προσέφερε στους επαναστάτες τροφάς καί πολεμοφόδια, οί δε Όθωμανοί «τοΰ ήρπασαν όλην την κινητήν περιουσίαν του καί τοΰ έκαφαν δυο σπίτια». Στό ϊδιο πιστοποιητικό αναγράφεται: «Ό ίερεύς αυτός, ώς ασκών ανώτερων δικαιωμάτων του, έκατετάχθη μέ την ελευσιν τοΰ αειμνήστου Ίωάννου Καποδίστρια ώς ίερεύς τής τρίτης χιλιαρχίας...». Γιά τούς αγώνες καί τίς θυσίες του ή Επιτροπή τόν κατέταξε στήν έβδομη τάξη των αξιωματικών.

ΠΑΠΑ-ΑΓΓΕΛΗΣ. Κ. 162. Ό Παπαγγελής γεννήθηκε στήν Ναύπακτο, όπου καί πέθανε τό έτος 1832. Μέ τήν έναρξη τής Έπαναστάσεως τοΰ 1821 έγκατέλειψε τήν πόλη καί μαζί μέ τούς τρεις γιούς του κατετάγη στό σώμα τοΰ Σκαλτσοδήμου καί έλαβε μέρος σε πολλές μάχες. Άπό πιστοποιητικό τοΰ έτους 1846, πού υπογράφουν οι Τριαντάφυλλος Άποκορίτης, Νικόλαος Τζαβέλλας καί Χρήστος Φωτομάρας καί φυλάσσεται στά Α.Α., μαθαίνουμε ότι άποδράσας άπό τήν πόλιν τής Ναυπάκτου έχασε όλην τήν κινητήν καί ακίνητον περιουσίαν του, παρευρέθη μετά τοΰ Σκαλτσοδήμου εις όλας τάς συνεχείς καί αλλεπαλλήλους πολιορκίας τής Ναυπάκτου καί τοΰ Άντιρρίου καί ότι, όταν έπεσε τό φρούριον τής Ναυπάκτου, διωρίσθη παρά τοΰ Κόμητος τής Ελλάδος Καποδιστρίου καί άπελευθέρωσεν όλους τους «κεκρυμμένους αιχμαλώτους εν ταϊς άποσκευαΐς των Όθωμανών υπέρ τών πεντήκοντα φυχών».

Παπαδημήτρης ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, άπό τήν Κλεπά Ναυπακτίας. Πολέμησε παρά τό πλευράν τοΰ Αθανασίου Διάκου, όπου στήν μάχη τής Αλαμάνας συνελήφθη, ΰπέστη φρικτά βασανιστήρια καί τέλος άνεσκολοπίσθη, ό δέ Αθανάσιος Διάκος έσουβλίσθη. Έως σήμερον σώζεται άκόμη τό σπίτι του καί άνήκει εις τήν οικογένεια Χριστοπούλου.

Ό Ηγούμενος τής έν Πλαγιά Ακαρνανίας Μονής Ιερομόναχος ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ν. ΣΠΥΡΟΥ. Ουτος μετά τών κατοίκων τοΰ χωρίου Πλαγιάς συνετέλεσεν εις την άλωσιν τοΰ Φρουρίου Πλαγιάς μετά τοΰ χιλιάρχου Τσόγκα καί προσέφερε καί χρηματικάς ένισχύσεις εις τον αγώνα.  Ό Μαυροκορδάτος γράφων εκ Κομποτίου τήν 17ην Ιουνίου τοΰ 1822 έπήνεσεν αυτόν. Ό αρχιστράτηγος καί διευθυντής πασών τών κατά ξηράν δυνάμεων τής Ελλάδος Ριχάρδος Τζώρτζης τήν ΙΟην Ίανουαρίου 1829 ώνόμασεν αύτόν 'Ιερέα τοΰ Γενικού Στρατοπέδου εις τά εθνικά στρατεύματα τής Ελλάδος. Σε άλλα επτά έγγραφα άναφέρονται ο'ι πολεμικές ένέργειες τοΰ ίερομονάχου τούτου, 6 οποίος όπως ήξερε να Ιερουργεί τοιουτοτρόπως έγνώριζε καί νά πόλεμε! μετά των παλικαριών του. Τό μοναστήριόν του αργότερα παρ’ όλες τίς ένέργειες τόσον τού Αρχιεπισκόπου Πορφυρίου όσον καί τών κατοίκων της Πλαγιάς Ξηρομέρου διελύθη, διότι δέν είχε έξ μοναχούς πού απαιτούσε τό διάταγμα τού ’Όθωνος πρός διατήρησιν οίασδήποτε Μονής τοΰ κράτους.

ΚΥΡΙΑΖΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ (Παπακώστας), 'Ιερεύς. Κ. 102/23. Ό αγωνιστής Παπακώστας Κυριαζής γεννήθηκε στό χωριό Βονόρτα της Ναυπακτίας. "Οταν έξερράγη ή επανάσταση ακολούθησε τούς επαναστάτες, έλαβε μέρος σέ πολλές μάχες καί προσέφερε τίς υπηρεσίες του ως ίερεύς σέ διάφορα στρατιωτικά σώματα. Τό 1832 διορίσθηκε τακτικός 'ιερεύς του 19ου έλαφροΰ τάγματος. Ή Επιτροπή Αγώνων τόν κατέταξε στήν πρώτη τάξη των ΰπαξιωματικών.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΤΡΙΜΟΣΤΑΚΗΣ, 'Ιερεύς. Κ. Ό αγωνιστής Δημήτριος Κατριμοστάκης γεννήθηκε στο Νεοχώριον Αίτωλικού. Έλαβε μέρος στήν Επανάσταση τοΰ ’21 καί είχε συμμετοχή σέ πολλές μάχες, καθώς καί στήν πολιορκία τού Μεσολογγίου Ηταν ένας από τούς ΰπερασπιστάς τής νησίδος Δολμάς ή Ντολμάς ή Ντουλμάς στην λιμνοθάλασσα τοΰ Μεσολογγίου καί ή οποία αποτελούσε προπύργιο τοΰ Αΐτωλικοϋ. "Οταν έπεσε τό Βασιλάδι (26 Φεβρουάριου 1826) ό αιγυπτιακός στόλος κύκλωσε τόν Ντολμά καί έγινε σφοδρότατη σύγκρουση, κατά τήν οποία όλη σχεδόν ή φρουρά τής νησίδος κατεσφάγη. Στην μάχη αύτή σκοτώθηκε καί ο  ήρωας ίερεύς Δημήτριος Κατριμοστάκης (28 Φεβρουάριου 1826). "Οταν οί Τουρκαλβανοί κατέλαβαν τό Αίτωλικό στίς 13 Μαρτίου 1826, συνέλαβαν αιχμαλώτους τίς τρεις θυγατέρες καί τον  γιό τοΰ άγωνιστοΰ, ό όποιος αργότερα ελευθερώθηκε.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΠΟΥΓΑΤΣΟΣ, Ίερεύς, μοναδικός αγωνιστής, από τό Μεσολόγγι. Διακρίνεται καί στίς τρεις πολιορκίες, όπου ασταμάτητα μεταλαμβάνει τούς μελλοθανάτους πολεμιστές καί εγκαρδίωνε όλους πολεμώντας μαζί τους.

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΧΟΝΔΡΟΣ. Ήταν κλέφτης τού Ζυγού. Τό 1809 έκλεψε τά πολεμοφόδια άπό αποθήκη τοΰ Αγρίνιου. Συλληφθείς, φυλακίσθηκε καί κατεδικάσθη εις τον δι’ αγχόνης θάνατον παρά τοΰ Μουσελίμη Αγρίνιου Σουλεϊμάν Μπέη. Τότε ό Χονδρός έζήτησε τήν προστασίαν της Μονής Κατερινούς, υποσχεθείς να άφιερώση τήν περιουσίαν του είς τήν Μονήν, εαυτόν καί τήν σύζυγόν του Βασίλω να δουλεύουν εις τήν Μονήν μέχρι τέλους τοΰ βίου των. Ό δέ τότε Ηγούμενος Σαμουήλ έμέτρησε 13 πουγγιά γροσίων εις τον Μουσελίμην καί τόν έσωσεν άπό τής αγχόνης. ("Εγγραφον τής Μονής Κατερινούς πρός τήν Επισκοπήν Ακαρνανίας, 10 Ιουλίου 1834, άριθ. 70.) Ό Χονδρός έγινε μοναχός και ακολούθως ήγούμενος έπί Ικανούς χρόνους. Κατά τήν διάλυσιν τής Μονής, αφού πήρε ο,τι ήθελε μετέβη εις τήν οικίαν τοΰ ανεψιού του καί άφησε έκεί ό,τι ΐδιοποιήθη.

ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΜΠΟΥΤΗΣ. Κατήγετο έκ Σταμνών Ώλενείας καί ήταν ήγούμενος τής Μονής Αγίου Παντελεήμονος. Προσέφερε μεγάλας υπηρεσίας στον Ιερό αγώνα καί πολλά χρήματα. Είδε τον μονάκριβον αύτάδελφόν του νά πίπτη στην πρώτη μάχη πού έγινε στό Αγρίνιο. Αγόρασε παρά τοΰ Αρχιεπισκόπου Πορφυρίου ένα κτήμα στην περιφέρεια Σταμνών καί τό προσεκόλλησε εις την Μονήν τής μετάνοιας του. Τό 1833 ή Μονή του διελύθη καί ήναγκάσθη νά γίνη Εφημέριος Σταμνών, διορισθείς συγχρόνως επίτροπος έπί τών γάμων.

Ό Μοναχός ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΑΡΟΥΣΟΣ, άπό τήν Ζάβιτσα-Άρχοντοχώριον Ακαρνανίας, μοναχός της Μονής Παναγίας Ζαμπαντίνας. Σέ μιά άγρια σφαγή μέ τους Τούρκους, βαρειά τραυματισμένος έπεσε στά χέρια τους. Οι άπιστοι Όθωμανοί τόν πέταξαν ζωντανό στά ορμητικά νερά τοΰ Αχελώου κι έτσι τραγικά τελείωσε ό πολύαθλος μάρτυρας τοΰ Χρίστου.

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΖΑΒΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ηγούμενος της Μονής Ζαμπαντίνας, άπό τήν Ζάβιτσα Ξηρομέρου. "Όταν άρχισε τό μεγάλο πανηγύρι τοΰ ξεσηκωμού, άρπαξε ένα δαυλί αναμμένο καί όπου περνούσε έβαζε φωτιά. "Εβαζε μπουρλότο στίς μουδιασμένες ψυχές τών ραγιάδων. Λέγεται ότι έπεσε στό Μεσολόγγι μαζί μέ τόν Επίσκοπο Ρωγών Ιωσήφ.

Ό μοναχός ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ άπό τήν Μερδενίκου-Ξηρομέρου άπό τήν οικογένεια Παβέλη, μέλος τής Φιλικής Εταιρείας καί κατηχητής, συνελλήφθη άπό τούς Τούρκους καί θανατώθηκε μέ τό «παλούκωμα».

ΜΠΑΡΓΙΩΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, 'Ιερεύς. Κ.  Γιά τόν άγωνιστή Ιερέα Κωνσταντίνο Μπαργιώση (Παπακώστα), πού γεννήθηκε στό Άνακτόριο τής έπαρχίας Βονίτσης, στά Α.Α. φυλάσσεται αίτηση πού υπέβαλε στήν Έπιτροπή Αγώνων καί Θυσιών τό έτος 1865 ό γιος του Σωτήριος Παπακωσταντίνου, καθώς καί δίπλωμα τοϋ έτους 1836, με τό όποιο είχε άπονεμηθεΐ στον αγωνιστή τό χαλκοΰν άριστεΐον. Στήν αίτησή του ό γιός τοϋ άγωνιστοΰ αναφέρει μεταξύ άλλων: «...άγωνισθείς απ’ αρχής μέχρι· τέλους αυτοϋ και παραβρέθηκε εις τάς ενδοξοτέρας τών συμβασών μαχών, ακόλουθος των διασημοτέρων οπλαρχηγών τής Στερεάς Ελλάδος, άπεβίωσεν πρό ετών πένης άνευ ούδεμιάς συντάξεως ή βαθμού τίνος, άτινα διά τάς πρός την πατρίδα του πολυειδεϊς εκδουλεύσεις εδικαιούτο νά λάβη. Άπό ένορκη εξέταση ενώπιον τοϋ Είρηνοδίκου φαίνεται ότι ό αγωνιστής είχε τιμηθεί καί μέ τόν άργυροΰν σταυρόν, τό δίπλωμα τοϋ οποίου μαζί μέ άλλα έγγραφα τών έκδουλεύσεών του τοϋ έκλάπη τό 1845.

ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ (ΜΠΟΥΖΙΩΤΗΣ), 'Ιερεύς. Κ. Ό ίερευς Παπαϊωάννου, τοϋ οποίου δέν γνωρίζουμε το έπώνυμο, ήταν πλούσιος κτηματίας τοϋ Αγρίνιου μέ κτήματα στήν περιοχή Μπούζι, οπού ήταν καί εφημέριος τοϋ 'Ιεροϋ Ναοϋ τοϋ 'Αγίου Γεωργίου. ’Από τόν τόπο καταγωγής του (Μπούζι) έλέγετο καί Μπουζιώτης. Ήταν μέλος τής Φιλικής Εταιρείας καί πολλά προσέφερε πρό τής Έπαναστάσεως για τήν διάδοση τών σκοπών της, αλλά καί κατά τήν διάρκειά της. Έγγραφο τοϋ έτους 1846, τό όποιο υπογράφει ό Γιαννάκης Στάϊκος, υπέβαλε στήν Επιτροπή Αγώνων καί Θυσιών ό γιός τοϋ άγωνιστοΰ Βασίλειος Παπαϊωάννου καί φυλάσσεται στά Α.Α., μάς δίνει λεπτομέρειες γιά τόν αγωνιστή, τήν δράση του καί τήν προσφορά του στήν Επανάσταση (Π.Σ. Φ. Νο 153 καί 153α). Προσέφερε δέ είς τήν πολιορκίαν τοϋ Ζαπαντίου δι’ αγοράν πολεμοφοδίων γρόσια τουρκικά τετρακόσια πεντήκοντα (450) δι’ εράνου. "Οταν συνεστήθη ή Γερουσία, προσέφερεν ακόμη άλλα τετρακόσια (400) γρόσια καί όταν έπέρασεν ό Μαυροκορδάτος μέ τόν Μάρκον Μπότσαρη διά τήν εκστρατείαν τοΰ Σουλίου εδωκε άλλα τριακόσια πεντήκοντα (350) γρόσια.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΊΏΑΝΝΟΥ (Παπαγιώργης). 'Ιερεύς. Κ. 167/59. Ό ίερεύς Γεώργιος Παπαϊωάννου γεννήθηκε στήν Λεπενοϋ Βάλτου. Έλαβε μέρος στήν Επανάσταση καί προσέφερε πολλά σε χρήμα καί τρόφιμα γιά τίς ανάγκες τοΰ άγώνος. Έγγραφο τοΰ έτους 1845, τό οποίο βρίσκεται στά Α.Α. και υπογράφει ό Άνδρέας ’Ίσκος, μάς δίνει λεπτομέρειες γιά την δράση τοΰ άγωνιστοΰ (Π.Σ.Φ. Νο 154). Έχασε δέ όλην του τήν περιουσία.

Ό Ιεροκήρυκας-Μοναχός ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΡΑΜΠΟΥΛΗΣ, άπό τήν Κομποτή-Ξηρομέρου, ασυμφιλίωτος εχθρός μέ τούς Τούρκους τυράννους, έπειδή στηλίτευε τήν αδικία και φραγγέλωνε τούς κοτζαμπάσηδες, συνελλήφθη, έφυλακίσθη, βασανίσθηκε καί άποκεφαλίσθηκε. 01 άπιστοι τό κεφάλι του τό έστειλαν στήν μάνα του πεσκέσι.

ΠΑΠΑ-ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, Ίερεύς. Κ. 169/76. Ό ίερεύς Παπα-Πετρόπουλος, αγνώστου ονόματος, γεννήθηκε στό Κεράσοβο-Μεσολογγίου. Μαζί μέ τούς γιούς του Σπύρο, Γιώργο καί Μήτρο έλαβε μέρος στόν αγώνα τοΰ 1821 καί ήταν μεταξύ τών υπερασπιστών τοΰ Μεσολογγίου. Κατά τήν έξοδο τής Φρουράς (Απρίλιος 1826), οί γιοί του Γεώργιος καί Μήτρος έφονεύθησαν. Αυτός δέ καί ή σύζυγός του, ή κόρη του καί ό γιός του Σπύρος συνελλήφθησαν αιχμάλωτοι. Αργότερα ό ϊδιος, ή σύζυγός του καί ό γιός του έλευθερώθησαν. Παρέμεινε όμως αιχμάλωτη ή κόρη του. Τίς πληροφορίες αυτές γιά τήν τραγωδία τής οικογένειας τοΰ ίερέως Παπα-Πετρόπουλου άπό τό Κεράσοβο τοΰ Μεσολογγίαου τίς παίρνουμε άπό έγγραφο τοΰ έτους 1841 πού υπέβάλε στην Επιτροπή Αγώνων καί Θυσιών 6 έναπομείνας γιος τοΰ άγωνιστοΰ ίερέως Σπόρος, πού φυλάσσεται στά Α.Α.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΙΡΙΜΠΑΣΗΣ (Παπαγεώργης). Ίερεύς. Κ. 216/16. Ό αγωνιστής ίερεύς Γεώργιος Τσιρίμπασης γεννήθηκε στο χωριό Μουσταφούλι (Παναιτώλιον). Άπό τούς εξέχοντας προεστούς τής περιοχής του, βοήθησε πολύ στήν προπαρασκευή τής Έπαναστάσεως τοΰ 1821 και προσέφερε σημαντικές υπηρεσίες καί μεγάλα χρηματικά ποσά κατά τήν διάρκειά της. Σέ αίτησή του πρός τήν Επιτροπή Αγώνων καί Θυσιών, μεταξύ τών άλλων γράφει: «Ό υποφαινόμενος, Σεβαστή Επιτροπή, γνωρίζων τά τής Έπαναστάσεως καί πριν αυτής δεν έπαυσα ώς ίερεύς άπό τό να συνεργώ καί νά ενθαρρύνω τούς χριστιανούς κατά των εχθρών. Οι ιερείς ώς εκ τής θέσεως καί τοΰ ιερού επαγγέλματος των εξασκοϋντες επιρροήν επί τών πνευμάτων τών χριστιανών είσακούοντο εις τάς τοιαύτας περιστάσεις...». Άπό έγγραφο τοΰ έτους 1846, πού φυλάσσεται στά Α.Α. καί πού υπογράφεται άπό τον συνταγματάρχη Γιαννάκη Στάϊκο, μαθαίνουμε γιά τήν δράση τοΰ αγωνιστή ίερέως Τσιρίμπαση (Π.Σ.Φ. Νο 211 καί 211α).

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΕΡΑΣΙΩΤΗΣ (Παπαγεώργιος), Ίερεύς. Κ. 84/62. Ό ίερεύς Γεώργιος Κερασιώτης γεννήθηκε στό χωριό Κερασιά Τριχωνίδος καί ίσως άπό τό όνομα τοΰ χωριοΰ του προέρχεται καί τό επώνυμό του. Βοήθησε τόν αγώνα οίκονομικώς, προσφέροντας μεγάλα χρηματικά ποσά καί τρόφιμα γιά τήν κάλυψη τών αναγκών του. Κατά τό έτος 1846 ό Παπαγεώργης είχε άποθάνει. Στα Α.Α. σώζεται σχετικό πιστοποιητικό τοΰ έτους 1846 πού υπέβαλε στήν Επιτροπή Αγώνων καί Θυσιών ό γιός του Κωνσταντίνος τό έτος 1865.

ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΙΕΡΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΟΡΚΙΑΝ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΕΩΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ.

Έκτος τοΰ Επισκόπου ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ, κατά την νύκτα τής Εξόδου έπεσαν καί ο! Ιερείς: 1) Παντολέων ΒΑΛΒΗΣ, 2) Π. ΑΓΛΥΚΑΝΤΟΣ, 3) Γ. ΜΠΟΥΤΙΝΙΩΤΗΣ, 4) ΓΕΡΒΑΣΙΟΣ, 5) ΑΝΑΝΙΑΣ, 6) Δημ. ΤΣΟΚΑΝΤΑΣ, 7) Άνδρέας ΔΕΣΤΟΥΝΗΣ καί 8) Ό ιερομόναχος ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ.

Κατά τόν Άρχ. Σωφρόνιον Παπακυριακοΰ έκ τών δέκα και πέντε (15) Ιερέων κατά τήν πολιορκίαν τοΰ Μεσολογγίου, κατά τήν έξοδον μόνον ό Αρχιμανδρίτης Γεράσιμος Ζαλογγίτης καί ό ίερεύς Κωνσταντίνος Μπαργιώσης διεσώθησαν. Εις τήν χορείαν τών αγωνιστών Αΐτωλοακαρνάνων Κληρικών συγκαταλέγονται καί οί Επίσκοποι: 1) Μητροπολίτης ’Άρτης ΙΓΝΑΤΙΟΣ καί μετέπειτα Οΰγγροβλαχίας (Βουκουρεστίου) καί 2) Ό Μητροπολίτης Μεσολογγίου ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ. Μητροπολίτης ’Άρτης ΙΓΝΑΤΙΟΣ.  Διαπρεπής κληρικός, ο όποιος προσέφερε πολλάς καί μεγάλας υπηρεσίας είς τό έθνος κατά τό τέλος τοΰ ΙΗ' αίώνος και τάς άρχάς τοΰ ΙΖ' αίώνος. Έγεννήθη είς Μυτιλήνην περί τό 1766 έκ Πελοποννησίων γονέων. Τά πρώτα γράμματα τά έμαθε άπό τόν θείον του, τόν Ιερομόναχον Γεράσιμον, διά τών φροντίδων τοΰ οποίου έκάρη μοναχός καί έφοίτησε πιθανότατα είς τήν Μεγάλην τοΰ Γένουν Σχολήν, έν Κωνσταντινουπόλει. Άποφοιτήσας, έγένετο ίεροδιάκονος τοΰ διαπρεποΰς Εφέσου Σαμουήλ. Διακριθείς έν μέσω τοΰ Κλήρου τής Κωνσταντινουπόλεως, έχειροτονήθη Επίσκοπος είκοσιτεσσάρων (24) έτών τό 1794 έπί Πατριάρχου τοΰ από Δέρκων Γερασίμου τοΰ Γ' είς την σχολάζουσαν έδραν Ναυπάκτου καί ’Άρτης. Εγκατασταθείς είς τήν ’Άρταν, έποίμανε τήν Μητρόπολίν του έπί ένδεκα έτη μέχρι τοΰ 1805, έχων γραμματέα καί συνεργάτην τόν διδάσκαλον Δημήτριον Μόστραν. Κατά τά πρώτα δύο η τρία έτη ό Ιγνάτιος έκυβέρνησε την Εκκλησίαν τής έπαρχίας του ανενόχλητος καί εΐργάσθη έπιτυχώς διά τήν πνευματικήν άνάπτυξιν τοϋ ποιμνίου του και τήν οικονομικήν άνόρθωσιν τής Μητροπόλεώς του, αλλά το 1796, όταν ό Άλή Τεπελενλής κατέλαβε τήν περιοχήν ’Άρτης καί Πρεβέζης, τό έργον τοϋ Ιγνατίου άπέβη άχαρον και δυσχερέστατου. Κατά τό διάστημα τής παραμονής του έν Ήπείρω, ό Ιγνάτιος έκέρδισε τήν αγάπην καί τόν θαυμασμόν τοϋ ποιμνίου του καί απέκτησε μεγάλην επιρροήν μεταξύ των πολεμικών άνδρών τής Ηπείρου καί τής Αιτωλοακαρνανίας, τών περίφημων Κλεφταρματωλών. Έπί τών ήμερών του άνηγέρθη ή έπ’ όνόματι τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου Μονή παρά τήν Βαρετάδα Βάλτου. Έπί τοΰ δυτικού τοίχου, κατέναντι τών Βημοθύρων τοϋ 'Ιεροϋ Ναοϋ, ΰπεράνω τής πύλης τής άγούσης από τοϋ νάρθηκος τοϋ κυρίως ναοϋ, υπάρχει διά χρωστήρος διά κεφαλαίων γραμμάτων ή εξής έπιγραφή: «"Ετος 1800 Δεκεμβρίου 20. «Άνηγέρθη καί άνιστορήθη ό θείος καί πάνσεπτος Ναός της Δεσποίνης καί αειπάρθενου Μαρίας άρχιερατευοντος κυρίου κυρίου Ιγνατίου καί διά συνδρομής καί έξόδων ηγουμένου Αγαπίου Ίερομονάχου». Επίσης έν τινι καταλόγω άποκειμένου στά αρχεία τής 'Ιεράς Μητροπόλεώς Ακαρνανίας, φέρεται ότι τό 1798 έχειροτόνησε στήν 'Ιερά Μονή Μυρτιάς Ιερομόναχον τόν Παγκράτιον Ίωάννου. Τό 1751 πρώτη Ιουλίου ό Ναυπάκτου καί ’Άρτης Παρθένιος είχε αγοράσει ένα κ τήμα (τσιφλίκιον) παρά τήν Βόνιτσαν, καλούμενου Παλύμπεη, όπου κατεσκεύασε καί ένα μΰλου στή θέση Λουτράκι, τόν πύργον, τόν κήπο καί την εκκλησία εις τήν οποίαν όταν άπέθαυε έτάφη. Τό κτήμα τούτο, ώς δεσποτικόν, ένέμοντο οί κατά καιρούς Μητροπολίτες ’Άρτης καί Ναυπάκτου. Ό Άλή Πασάς έν τη απληστία του έπίεζε τόν Ιγνάτιον νά τό άνταλλάξη καί έπειδή δεν συναινούσε ό Ιγνάτιος κατέλαβεν αύτό αύθαιρέτως. Ό Ιγνάτιος ΰπήρξεν εις εκ των σπουδαιότερων παραγόντων της Φιλικής Εταιρείας.

ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ, Αρχιεπίσκοπος Ακαρνανίας καί Αιτωλίας (1807-1820 καί 1828-1833). Κατήγετο έκ Βιθυνίας. Διελθών όλα τά στάδια τής ιεροσύνης, άνήλθε τό 1807 εις τον περίβλεπτον θρόνον τής Μητροπόλεως ’Άρτης καί Ναυπάκτου. Ύπό τής τουρκικής κυβερνήσεως έξωρίσθη τό 1820 εις "Αγιον "Ορος, διότι εΐργάζετο υπέρ τής άπελευθερώσεως της πατρίδος μας. "Οταν κηρύχθηκε ή Επανάσταση, ήλθεν έξ 'Αγίου "Ορους είς την Ελλάδα καί άνέλαβε την διαποίμανσιν τών έπαναστατημένων περιφερειών τής επαρχίας του, ήγούμενος πάσης κινήσεως, πρός επιτυχίαν τών σκοπών τοΰ άγωνιζομένου έθνους. Ή Γερουσία τής Δ. Ελλάδος, δι’ άποφάσεως αυτής, άποκατέστησεν αυτόν είς τόν αρχιερατικόν θρόνον πού κατεΐχεν. Ή ΰπ’ όψιν Επισκοπή συνέκειτο έκ τών επαρχιών Ακαρνανίας, Μεσολογγίου, Αγρίνιου καί Ναυπακτίας. Παρά το εκτεταμένου όμως αυτής έδαφος, τά εισοδήματα ήταν ελάχιστα καί διά τούτο ή κυβέρνησις έχορήγησε είς τόν Πορφύριον έκτακτον οικονομικήν βοήθειαν έξ οκτακόσιων (800) δραχμών πρός άντιμετώπισιν τής δυστυχίας του, διότι τά πάντα είχε δαπανήσει είς τόν βωμόν τής πατρίδος. Ό Αρχιεπίσκοπος Πορφύριος, ό έπιδείξας «ζήλον καί άφοσίωσιν χαί πολλά παθών», υποκείμενος καί αυτός τη ανθρώπινη φθορά, μετέστη πρός Κύριον τήν 18ην Αύγούστου 1838.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Κανένα έθνος δεν έχει νά έπιδείξει τόσους θυσιασθέντας κληρικούς όσο τό ελληνικό. Είναι πτωχόν τό νόημα τής λέξεως «προσφορά» διά νά έκφράση όσα 6 Όρθόδξος Ελληνικός Κλήρος έπραξεν υπέρ τοϋ Ελληνικού Έθνους κατά τον μακραίωνα τουρκικόν ζυγόν, ώς καί κατά τήν ήρωϊκήν Έπανάστασιν τοϋ 1821. Τό δοϋλον Γένος εις έκεΐνον οφείλει έν πολλοΐς τήν έπιβίωσίν του κατά τούς αιώνας τής στυγνής δουλείας, τήν συγκρότησίν του ώς Έθνους καί τήν σωτηρίαν του από μίαν βεβαίαν καταστροφήν. Ή θυσία τοϋ "Ορθοδόξου Ελληνικού Κλήρου έγινεν Ιερόν κατασάρκιον είς την 'Αγίαν Τράπεζαν τοΰ Έθνους, όπου έτελέσθη ή λειτουργία τής έλευθερίας. Διά τόν λόγον αυτόν οφείλομε όλοι έμεΐς οί νεοέλληνες να παραδειγματισθοΰμε από τήν θυσία των θυσιασθέντων κληρικών καί νά αποδίδουμε πάντα τόν όφειλόμενο σεβασμό στήν Εκκλησία καί τούς Κληρικούς της. ’Άς είναι αυτή έδώ ή εργασία ένα φτωχό, όμως ευλαβικό, μνημόσυνο σ’ αυτούς πού, όταν έπεσαν, δέν κύλισε γιά χάρη τους κανένα δάκρυ.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

·         Εθνική Βιβλιοθήκη. Τμήμα Χειρογράφων ΆρχεΤον Αγωνιστών 1821.

·         Ν. Κασομούλη, Ενθυμήματα Στρατιωτικά, τ. Β', 1941.

·         Πάνου Βασιλείου, Ευγένιος Γιαννούλης 6 Αΐτωλός καί οί σπουδαιότεροι μαθητές τών Σχολών Άγραφων.

·         Κ.Δ. Αβραάμ, Ρουμελιώτες Κληρικοί του 1821. Περίοδ. ΣΤ', Ελλάς 1976.

·         Άρχ. Σωφρονίου Παπακυριακοΰ, Ό άγωνιζόμενος Κλήρος τής Δυτικής Ελλάδος. Περίοδ. Εκκλησίας, τόμ. 4, 1926.

·         Δημ. Γ. Πανοπούλου, Ό Κλήρος στην Εθνεγερσία τοΰ 1821.

·         Τάκη Λάπα, Ρουμελιώτες στην Επανάσταση.

·         Μητρ. Βασ. Άτέση, Επισκοπική Ιστορία τής Εκκλησίας τής Ελλάδος.

·    Γεωργίου Τσατσάνη, Άσπροποταμίτες Εύρυτάνες καί Αίτωλοακαρνάνες αιχμάλωτοι καί φονευθέντες στήν Επανάσταση τοΰ 1821.